The manuscript is a collection of material for use in preaching similar in its type of content to collections such as the Tractatus de diversis materiis praedicabilibus of the Dominican Étienne de Bourbon . It contains exempla, rationes, and auctoritates. The authorities are likely drawn from other collections rather than from the original sources. The titles of the entries are taken from the table of contents found on ff. I'r –IV'v . Titles not taken from the table of contents are given within parentheses.
1
(ff. R1r –R4v )
Table of contents
Note: Table of contents organised alphabetically by topic followed by folio number.
2
(ff. 1r –2r )
Tria debemus timere
Incipit: DIxit abbas helyas Ego tres res timeo
Explicit: sed splendide constanter grauiter honeste omnia
Note: Excerpt from the anonymous Vitae patrum (
PL , vol. 73, col. 861B), followed by excerpts from the Bible,
Vincent of Beauvais ,
Speculum historiale , p. 1328, col. 1,
Seneca ,
Epistulae morales , p. 42, 61 (V, XLII:7; IV, XXII:8), and
Cicero .
3
(ff. 2r –2v )
De annorum computacione barlaam et iosaphat
Incipit: LEgitur in historia barlaam et iosaphat quod iosaphat filius regis in die interrogauit barlaam sanctum heremitam dicens Dic mihi pater quot annos habes
Explicit: Sed aliis annis potius tyrannizasse quam regnasse dici potest
4
(ff. 2v –3r )
De animae vita Isidorus
Rubric:
\Ysidorus/
Incipit: SIcut caro humana sine necessitatibus suis non potest viuere
Explicit: pax eius caritas plena
Note: Excerpt from the anonymous Liber de numeris,
PL , vol. 83, col. 1296D.
5
(f. 3r )
Quomodo tempus utiliter transducere debemus
Rubric: Seneca
Incipit: Res angusta et irreparabilis est tempus et ideo fructuosius vtendum est
Explicit: Omni studio enitere ut in dies et virtuibus tuis accedat aliquid et sarcine peccatorum detrahatur
6
(ff. 3v –5r )
De tribus veritatibus omnibus ad salutem
Incipit: SCiens noster misericordissimus deus pater et cognoscens nostram fragilitatem
Explicit: et ad bonum dirigat et conuertat
7
(ff. 5r –5v )
Opera bona in mortali peccato facta ualent ad quinque
Incipit: Secundum ra[--- 3 chars ---] bona opera in mortali peccato facta quamuis non valeant ad vitam eternam acquirendam valent tamen ad alia quinque
Explicit: quia deus racione sue habundantissime largitatis hoc irremuneratum non dimittit
Note: Including a citation of
Gregory I , Dialogum libri IV,
PL , vol. 77, cols. 229b–232c .
8
(f. 5v )
De orationis consolacione
Rubric: Exemplum
Incipit: QVidam religiosus laborem sustinens in extremis dixit
Explicit: quin eam dimisi ut prius potui
9
(ff. 5v –6r )
De formice sapiencia
Incipit: DIcit petrus alfonsus quod quidam philosophus dixit filio suo Fili vide ne formica te sit sapiencior
Explicit: res eorum custodit et beneficia non obliuiscitur
10
(ff. 6r –6v )
De piscis laeticia cum hamum non videt
Rubric: Augustinus
Incipit: GAudet piscis quando hamum non videns escam deuorat
Explicit: et tribuit infernum
Note: Excerpt from
Augustine , De agone christiano,
PL , vol. 40, col. 295, and Sermo LVIII ad populum,
PL , vol. 38, col. 398.
11
(ff. 6v –7r )
Diues pinguis quesiuit a clerico quod propter maciem veniret de inferno
Incipit: LEgitur in libro de donis quod cum quidam diues pinguis parisius obuium haberet scolarem pallidum
Explicit: quasi bos per amena prata duceris ad patibulum et ad macellum inferni
12
(f. 7r )
De conuersione iuuenis magister iordanus
Incipit: CVm magister iordanus multa dixisset ad conuertendum quendam nobilem filium
Explicit: ad illa verba dicitur fuisse ad ordinis introitum inductus
13
(ff. 7r –7v )
Orare pro defunctis
Incipit: BErnardus ita de clericis dicit Cantando vobis bona prouenerint
Explicit: Tales non bene recompensant mortuis elemosinas eorum de quibus viuunt
14
(f. 7v )
(Pythagorean quotations)
Incipit: Pitagoras philosophus dicebat iustitiam siue veritatem maxime esse colendam
Explicit: id est merorem de animo expellendum
Note: Three quotations attributed by
Jerome to Pythagoras,
PL , vol. 23, cols. 485B–486A.
15
(ff. 7v –8r )
De mortificacione vite
Incipit: DVm alexander rex coram dyogene transiret
Explicit: Seruus igitur es seruorum meorum
16
(ff. 8r –9r )
De uaninate seculi
Incipit: PEtrus eram quem petra tegit dictusque comestor
Explicit: qui modo tempus aptum venie perdit
17
(ff. 9r –9v )
De nouicio qui in agonia positus accepit regnum celorum exemplum
Rubric: Exemplum
Incipit: QVidam nouitius in religione in vltima agonia positus oculos aperuit
Explicit: et hec dicens expirauit
18
(f. 9v )
De monasteriis que dum in spiritualibus bene reguntur bonum regimen temporale sequitur
Incipit: LEgitur in legenda \sancte/ Walburgis virginis filie richardi regis anglie quod omne monasterium quod in spiritualibus bene regitur in temporalibus optime prosperatur
19
(ff. 9v –10r )
De malis sacerdotibus christus dicit
Incipit: CRistus ad sanctam brigidam dixit Indignus sacerdos cum accedit ad altare meum
Explicit: et non reuerterent demones in ipsum
20
(ff. 10r –11v )
Sacerdos est sicut radix in arbore et stomachus in corpore
Rubric: Crisostimus (!) super Matheum omelia 31a
Incipit: SAcerdos est in populo sicut radix in arbore et sicut stomachus in corpore
Explicit: sanguinem uero eius de manu tua requiram
21
(ff. 11v –12r )
Maria ad sanctam brigittam de malis sacerdotibus
Incipit: LEgitur in reuelacionibus venerabilis domine brigitte quod beata virgo dixit ei quod sacerdotes qui concubinas habent
Explicit: Sacerdotes carnales lasciuos ac negligentes vocat sepissime demonia incarnata eorumque concubinas vocat dyabolas
22
(ff. 12r –14r )
Utrum sacerdos plus peccat fornicando quam vir adulterando
Incipit: QVeritur vtrum plus peccet vir adulterando quam sacerdos fornicando
Explicit: vel quicumque religiosa in quantum religiosa
23
(ff. 14r –16v )
De dignitate sacerdotum gregorius
Rubric: Gregorius in registro
Incipit: Humiles ministri in celebracione missarum mihi adesse debent
Explicit: et speculum sine macula sumatis
24
(ff. 16v –19r )
Sacerdos sine causa celebrare omittens
Rubric: Contra sacerdotes qui sine legittimo impedimento celebrare omittunt
Incipit: Flos doctorum augustinus in sermone de benedicto eucharistie sacramento dicit Accipe cotidie quod cotidie tibi prosit
Explicit: Vnde dominus dixit luce xix Hodie salus domui huic facta est
25
(ff. 19r –20v )
De duobus fratribus in religione quorum unus omnibus erat graciosus alter onerosus
Incipit: LEgitur quod erat duo fratres religiosi in vno monasterio quorum vnus abbati ceterisque fratribus valde gratiosus et carus erat
Explicit: et postea se suspendit
Note:
Exemplum followed by patristic quotations on the correction of sins.
26
(ff. 20v –22r )
De infirmacio humili et deuoto
Rubric: Exemplum
Incipit: DE quodam fratre hyspano viro eximie sanctitatis
Explicit: ab illis supernis et internis illuminacionibus abstrahebatur dolentem
Note: Two excerpts from the
Vita beati Aegidii Ord. Praed. , p. 406, 409. The original Vita, written by friar Pedro de Pais shortly after Gil's death in 1265, is no longer extant but was re-written c. 1567 by
André de Resende , whose text was used for the Vita in the
Acta sanctorum (
Schenk (2011) , p. 106). The text transmitted by the manuscript is close to verbatim of this edition.
27
(ff. 22r –23r )
De diuite auaro qui noluit confiteri
Incipit: REfert Iohannes de abbatis villa cardinalis sabinensis quod fuit quidam diues auarus
Explicit: Corrige te hodie propter cras quid differs in crastinum
28
(ff. 23r –23v )
De miseria humane vite
Rubric: Cyprianus
Incipit: UNusquisque cum nascitur et in hospicio huius mundi excipitur initium sumit a lacrimis
Explicit: Passiones enim cause salutis sunt
Note: Excerpt from
Cyprian , Liber de bono patientiae,
PL , vol. 4, col. 630A, 633B, followed by an unidentified excerpt from
John Chrysostom .
29
(ff. 23v –24r )
Iudicia dei abyssus multa
Incipit: IVdicia dei abyssus multa (Ps. 35:7) Vnde Augustinus Malus male viuit et prosperatur
Explicit: Et ve hiis qui heserunt transientibus quia simul transeunt
Note: Excerpt from
Augustine , Tractatus in Evangelium Iohannis XXV,
PL , vol. 35, col. 1605.
30
(ff. 24r –24v )
De tribulacionis utilitate
Incipit: PReciose in conspectu domini tribulaciones temptaciones infirmitates et passiones huius temporis
Explicit: quo nulla umquam medicina salubrius reperitur
31
(ff. 24v –25r )
(Exemplum)
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgimus quendam apud romanos nobilem cum ab amicis argueretur
Explicit: nec accipere iniuriam queunt aut facere
Note: Excerpt from
Jerome , Adversus Jovianum libri duo,
PL , vol. 23, cols. 279C–279D, followed by an excerpt from
Petrarch ,
Rerum memorandardum libri IV , p. 234, and
Seneca ,
Epistulae morales , p. 394 (lib. XV, ep. 95).
32
(ff. 25r –26r )
De sacerdotibus deuote celebrantibus
Incipit: PAnem angelorum manducauit homo Vnde notandum quod per manna in scriptura sacra eucharistie sacramentum significatur
Explicit: transmisso signo visibili non cadat in obliuionem
33
(ff. 26v –31r )
De sacerdotibus raro celebrantibus cum exemplis
Incipit: AVdi sacerdos ingrate serue nequam qui raro celebrando et consecrando fraudas dominum ihesum
Explicit: Talis ergo certe inexplicabili pena dignus est qui sic suum vilipendit in celo regnantem cratorem (!)
34
(f. 31r )
De paciencia cuiusdam philosophi
Incipit: ANaxarcus philosophus a quodam tyranno cyprorum morte dampnatus est
Explicit: et incommanducatam linguam in os eius expuit
35
(ff. 31v –32r )
De penitencia
Incipit: IN vitas patrum abbas poemem dixit cuidam querenti quid esset penitentia
Explicit: Quanto morti vicinior efficeris tanto fieri sollicior (!) atque timidior debes
Note: Excerpt from
Vitae patrum , p. 676, followed by an excerpt from
Jaques de Vitry ,
Sermones feriales et communes , no. 27, p. 22, one ascribed to
John Chrysostom , and one from
Gregory I ,
Registrum epistolarum , p. 41 (lib. IX, ep. 1).
36
(ff. 32r –35v )
De etate seu senectute venerabili
Incipit: SEnectus venerabilis est non diuterna neque annorum numero computata (Wisd. 4:8)
Explicit: Senex fatuus districta increpacione est feriendus huius exemplum habemus in daniele qui presbyteros luxuriosos iudicauit
37
(ff. 35v –37r )
De xii abusionibus seculi
Incipit: INter xii abusiones seculi due sunt scilicet senex sine religione et adolescens sine obediencia
Explicit: sed afflictio et humilitas sequi deberet
38
(ff. 37r –38v )
De monastica conuersacione xxxiii puncta
Rubric: Sequitur monachi virtutes quas describit ysaac abbas syrie
Incipit: DEcet monachum in omnibus rebus suis esse formam humilitatis
Explicit: et exinde preparabimus anime nostre locum quietis priusquam egrediatur de vita ista
39
(ff. 38v –39r )
De predicatoribus ut quod ore predicant opere impleant
Incipit: DE origene legitur in hystoria ecclesiastica quod cum de theologia legeret
Explicit: Sic facere debent prelati
40
(f. 39r )
De etate seu senectute venerabili
Rubric: Franciscus Petrarcha
Incipit: Proprium est virtutis non quid actum
Explicit: Quidquid es non eris diu etsi esse cupis cura ut sis bonus
41
(ff. 39r –40v )
De aquila ad coruum de sanacione oculorum fabula
Incipit: IN exemplis habetur magistri odonis quod aquila semel oculos doluit et vocauit coruum
Explicit: illius mens non potest deum videre
42
(ff. 40v –41r )
De reconsiliacione militis ad philipphum patrem alexandri
Rubric: Hoc crisostomus
Incipit: PHilippus pater allexandri cum eidem quidam miles reconciliatus extitisset
Explicit: melius est facere cum illis qui iniuriantur
43
(ff. 41r –42r )
De alexandro ad aristotelem pro consilio
Incipit: QVando allexander subiungauit sibi persas et captiuauit magnatos
Explicit: ac tremens pertimesco anime mee dispendium
44
(ff. 42r –42v )
De claustralibus quod nulla vita securior
Rubric: Ex policratice
Incipit: FIrmiter tene quod nulla vita fidelior nulla simplicior nulla felicior quam eorum qui in claustris humiliter degunt
Explicit: plane utiliorem exercent uitam maxima laude digni et reuerentia
45
(ff. 42v –43v )
De contemplacione habenda Iohannes gerson
Rubric: Iohannes gerson
Incipit: Multos saluauit deus mediis in fluctibus negotiorum
Explicit: Ad quem respiciam nisi ad pauperculum et contritum spiritu et trementem sermones meos (Isa. 62:2)
46
(ff. 43v –45r )
De milicie usu et actu
Incipit: USus militie ornate est tueri ecclesiam impugnare perfidiam et sacerdotium venerari
Explicit: et tamquam defunctus ab omni terreno se priuauit negotio
Note: Beginning with an excerpt from
John of Salisbury ,
Policraticus , p. 23 (lib. VI, cap. 8), followed by citations of Vegetius, De re miliitari (II.V and I.III), and excerpts from
Valerius Maximus ,
Facta et dicta memorabilia , pp. 238–239 (4.1.ext.9),
Seneca ,
Epistulae morales , p. 103 (lib. 4, ep. 39), and
Augustine ,
Confessiones , p. 45 (lib. IV, cap. 6 (11)).
47
(ff. 45r –45v )
De sancto Paulo exemplum
Rubric: Exemplum
Incipit: Legitur quidem de beato paulo apostolo quod semel venit in greciam
Explicit: sed ei qui cupit dissolui et esse cum christo crucifixus est mundus
Note: Exemplum followed by an excerpt from
Ambrose , Expositio evangelii secundum Lucam,
PL , vol. 15, col. 1677C.
48
(ff. 45v –46v )
De gula clymacus
Rubric: Clymacus
Incipit: Apud eos qui in mundo sunt radix omnium malorum auaritia
Explicit: biduo triduoque inediam sustinentes
49
(ff. 46v –47v )
De risu vnius deuoti fratris predicatorum in agonia et quid vidit
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur in libro de vita et perfectione fratrum predicatorum quod in prouincia anglie in conuentu derbie fuit quidam frater iuuenis ualde deuotus
Explicit: etiam si angelus de celo aliter quidem suaderet quia saluator misericors est post modicum expirauit
50
(ff. 47v –48r )
De temptacione vnius fratris supra officiales et quid male accidit ei
Rubric: Exemplum
Incipit: ITem ubi supra legitur quod rome fuit quidam frater qui valde dure portabat procuratorem conuentus
Explicit: et in argumentum veritatis totus excoriatus fuit
51
(ff. 48r –49r )
De tarditate conuertendi ad penitenciam
Incipit: QVerite dominum dum inueniri potest Vnde augustinus de vera innocentia Remedia conuersionis
Explicit: et alius ad pedes cum quibus recedo Hec dicens expiravit
52
(ff. 49r –50v )
De morte unici filii alicuius regis et qualiter rex consolabatur
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur quod fuit quidam rex habens vnicum filium strennuum in armis et prudentissimum in consiliis
Explicit: Quod audiens rex super morte filii sui consolatus est
53
(ff. 50v –51r )
De temptacione graui circa mortem
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur in libro de vita et perfectione fratrum predicatorum quod frater alanus prior fratrum predicatorum eboracensium in anglia ad extrema deductus cepit vultu horrescere
Explicit: Hoc narrauerunt fratres qui presentes fuerunt
54
(ff. 51r –53r )
De predicacione utili
Rubric: Exemplum
Incipit: ITem vbi supra legitur quod cum frater reginaldus quondam aurelianensis decanus bononie predicacioni feruenter insisteret
Explicit: in consciencia constantissime dei uerbum ubique disseminauerit ut omnes lucifaceret per sanctum euangelium dei
55
(ff. 53r –54v )
Exhortatio ad clericum
Rubric: Exemplum
Incipit: ITem legitur ubi supra quod fuit quidam iuuenis clericus et ipse diues missus parisius ad scolas
Explicit: In festo igitur beati andree ordinem est ingressus
56
(ff. 54v –56r )
De stabilitate in temptacione
Rubric: Gwillhelmus parisiensis de paciencia
Incipit: AVgustinis in libro de libero arbitrio Vere inuictus est qui nichil patitur inuitus
Explicit: indicantem viam certissimam ad celestia ostendentem per exempla certissima ihesu christi
57
(ff. 56r –56v )
De cognicione propria
Rubric: Crisostomus
Incipit: Duo querit a nobis dominus et nostra peccata recognoscere et aliis dimittere
Explicit: Sapiens uero finem vie attendit
58
(ff. 56v –58v )
De bufone exemplum de graciarum accione cuiusdam fratris
Rubric: Exemplum Helynandus in cronicis
Incipit: CVm frater quidam dixisset nichil se aspicere quo non edificaretur alius dixit
Explicit: Quasi diceret mala gratanter suscipere deberemus
Note: Beginning with an excerpt from Hélinand de Froidmont, De cognitione sui, found in
Vincent of Beauvais , Helinandi Frigidi Montis monachi flores,
PL , vol. 212, col. 725A.
59
(ff. 58v –61r )
De tribus exerciciis exterioribus et totidem
Rubric: Exemplum notabile
Incipit:
LEligiosus (!) quidam doctor sacre theologie uenit in quandam ciuitatem et accessit ad eum mulier
Explicit: benedictus sit deus qui graciam suam sic largissime scit donare
60
(ff. 61r –62r )
De temptacione dyaboli ad quendam heremitam
Incipit: REfert Iacobus de vitriaco quod cum dyabolus diu temptasset quendam heremitam inuisibiliter
Explicit: quod eam dominus suscitauit carne reintegrata et reddidit eam patri
61
(ff. 62r –62v )
De paciencia seruanda si quis ad regnum celorum peruenire cupit
Incipit: SOlon philosophus ad amicum dicentem se intolerabilem penitus amaritudinem perpeti dixit
Explicit: Cotidiana fornax nostra est lingua humana
Note: Excerpt from
Vincent of Beauvais ,
Speculum historiale , p. 86, col. 1 (lib. II, cap. 120), followed by an excerpt ascribed to
Gregory I , one from an unidentified Proverbia sapientium, and a quotation from
Augustine ,
Confessiones , p. 188 (lib. X, cap. 37 (60)).
62
(ff. 63r –63v )
De muliere litigiosa et iracunda
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur quod cum quedam mulier litigiosa et iracunda litigaret
Explicit: sed cum omnibus iracundis demonibus eternaliter dampnabor et cruciabor
63
(ff. 63v –64r )
De iniuria dimittenda
Rubric: Clymacus
Incipit: Obliuio iniurie illate est vere penitencia signum
Explicit: quasi aspis circumferens in seipso venenum mortiferum
64
(ff. 64r –65r )
(Mary of Oignies)
Incipit: REfert venerabilis magister iacobus de vitriaco quod sancta christi ancilla maria de oegnies frequenter attendebat quod scriptum est
Explicit: quasi bone fame laudes deputare
65
(ff. 65r –66r )
De fuga omnis solacii
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur de sancta et innocente virgine margareta contracta quod ipsa aliquando sensit in corde
Explicit: sic faceremus ne nobis fierent in peccatum visitaciones secularium
66
(ff. 66r –67r )
Orare pro inimicis margareta contracta
Incipit: LEgitur de predicta venerabili virgine margareta contracta quod quodam tempore quidam peruersi homines eam visitabant
Explicit: quod propter hoc singularem graciam illi daret qui de ipsa illam peruersam litteram dictauerat
67
(ff. 67r –68r )
De consolacione spirituali ad gravatos margareta contracta
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur de eadem innocente virgine contracta quod dominus eam docuit qualiter homines spiritualiter grauatos consolari deberet
Explicit: quomodo ita parcus es ad me quod ita parce diuidis mecum penas
68
(ff. 68r –69r )
De temptacione dyaboli quam dominus inmisit margarete contracte
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur eciam de supradicta virgine margareta contracta quod ipsa habuit specialem demonem
Explicit: et hec laus erit maxima pena tibi
69
(ff. 69r –70v )
De dolore separacionis ab oracione
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur de innocente virgine margareta de ypris quod sicut aliquis ab aliquo amico dulcissimo cum grauedine separatur sic et ipsa ab oracione
Explicit: recipiebatque graciam et consolacionem magnam in singulis ad augmentum
70
(ff. 70v –72v )
De sliencio margarete de ypris
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur de sancta virgine margareta de ypris quod silencium ita laudabile in ea fuit
Explicit: Beate autem passiones et infirmitates tolerantibus celestia regna parturiunt
71
(ff. 72v –73v )
De medicina fratrum religiosorum
Rubric: Exemplum
Incipit: Legitur in tripartita historia libro 3o quod stephanus qui circa lxta annos monachus probatissimus fuit et anthonio magno notissimus
Explicit: cui nec supra propria membra adhuc regnare donatur
Note: Excerpt from
Cassiodorus -
Epiphanius ,
Historia ecclesiastica tripartita , p. 468 (lib. VIII, cap. 1), followed by a quotation ascribed to
Jacques de Vitry , an excerpt from
Denis the Carthusian ,
De arcta uia salutis ac mundi contemptu , p. 438, and one from
Bernard of Clairvaux ,
Sermo de conuersione ad clericos , p. 86.
72
(ff. 73v –75r )
De morte ditissima qualiter cunctis optanda
Rubric: Wilhelmus parisiensis
Incipit: DItissimus est omnis christianus etiamsi nichil aliud haberet quam ipsam mortem
Explicit: et te alicui stultum videri permitte
73
(ff. 75r –77r )
De obediencia religiosorum et quid facit
Incipit: DIxit frater egidius socius beati francisci Quanto magis restrictus est religiosus sub iugo obediencie
Explicit: et in puncto ad inferni nouissima descendunt (Job 21:13)
74
(f. 77v )
Difficillima est vita viciosa
Rubric: SEneca
Incipit: Difficillima ymmo et tediosissima est vita viciosa
Explicit: qua beatior dono diuinitatis effitiar
75
(ff. 78r –80r )
De morte ditissima qualiter cunctis optanda
Incipit: STatutum est hominibus semel mori ad hebreos vi Nota quod dicit semel mori Si enim homo haberet mori duplici morte si male moriretur in prima posset in 2a recuperare
Explicit: Et Bernardus Nil certius morte et nil incertius hora mortis
76
(ff. 80r –81v )
De morte improuisa
Rubric:
\Exemplum/
Incipit: TEmporibus darii fuit hesalus tragediarum scriptor qui casu mirabili legitur mortuus fuisse
Explicit: Seneca Mors naturalis lex est tributum officiumque moralium malorumque omnium remedium
Note: Excerpt from
Vincent of Beauvais ,
Speculum historiale , p. 98, col. 1 (lib. III, cap. 33), followed by excerpts from
Livy ,
Petrarch ,
Ennodius ,
Lucan ,
Bernard of Clairvaux , and
Seneca , as well as one quotation attributed to
Josephus and found in the Liber scintillarum of
Defensor Locociagensis (
PL , vol. 88, col. 700D), one ascribed to
Seneca , and one to
Gregory I .
77
(ff. 81v –82v )
De quodam qui super feretrum mortuorum habebat in camera
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur in libro donis quod quidam burgensis fuit parisius qui feretrum in quo portabantur mortui semper uolebat habere in camera sua
Explicit: Memor esto semper exitus tui et ne obliuiscaris eterni iudicii et non erit delictum in anima tua
78
(ff. 82v –84v )
Tria debemus timere
Incipit: DIxit abbas helyas Ego tres res timeo
Explicit: Que procedunt de labiis meis non faciam irrita (Ps. 88:35)
Note: Excerpt from the anonymous Vitae patrum,
PL , vol. 73, col. 861B, followed by an exegesis of Matthew 25:34 and 25:41-42.
79
(ff. 84v –87r )
De pena peccatorum obstinatorum
Incipit: Psalmus de peccatoribus obstinatis dicit pones eos ut clibanum ignis (Ps. 20:10)
Explicit: et in uerberibus peccata eorum (Ps. 88:33) quo ad diuersa genera tormentorum
80
(ff. 87r –88r )
De etate senectutis plato
Incipit: Plato interrogatus an uerecundum sit homini canum esse respondit
Explicit: Quasi diceret Ille est bene senex qui est sine macula peccati
81
(ff. 88r –89r )
De leticia aliquorum pauperum et epulacione
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur de quodam rege qui dixit cuidam militi suo Eamus nocte per ciuitatem et videamus que fiant in ea
Explicit: lamentacionibus digni sumus in oculis eorum qui gustauerunt dulcedinem eternorum bonorum
82
(ff. 89r –89v )
(Exemplum)
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur quod quidam rex de peregrinacione transmarina rediens duos filios quos habebat reliquit ibi
Explicit: Quapropter exheredabuntur et incarcerabuntur in inferno pauperibus heredibus in regno celesti constitutis
83
(ff. 89v –90r )
De largitate unius regis qui obsidebat civitatem
Rubric: Exemplum
Incipit: LEgitur quod fuit quidam rex qui quandam obsederat ciuitatem et cum non posset eam aliqualiter expurgere rogitavit donis et promissionibus eam obtinere
Explicit: quod tibi aperiret portas regni celestis in quo cum rege regnum eternaliter regnare ualebis
84
(ff. 90r –91r )
De liberalitate vnius regis qui omnibus petentibus dedit
Incipit: LEgitur de quodam magnifico rege qui ita liberalis erat quod cuilibet dabat quod petebat
Explicit: Certe ego dedi illum pauperibus si itaque uelitis illum habere oportet quod illum ab eis ematis ipsis elemosinas faciendo de bonis que uobis ipse donaui
85
(ff. 91v –92r )
(Excerpts)
Incipit: NEmo est qui exigentibus culpis in seipso non inueniat causas materiamque doloris
Explicit: Auolat a peccatore spiritus sancti gracia sicut columba fetorem sentiens peccatorum
86
(ff. 92r –92v )
De asperitate religiosorum et asperitate inferni
Incipit: NArrauit beate memorie magister iordanus de quodam iuuene pulchro nobili et delicato quod cum intrasset ordinem predicatorum
Explicit: Rege te ipsum scilicet cor linguam et manum
87
(ff. 92v –94r )
De dolore peccatorum
Rubric: Verba christi ad sponsam suam Katharinam de senis de obitu bonorum et peccatorum
Incipit: ANima christiana que in vita presenti cum iugi memoria vulnerum et sanguinis christi vixit
Explicit: Quare propter eorum uitam inordinatam et reprobatam seculares ueniunt ad inobedientiam et irreuerentiam sancte ecclesie sponse dei
88
(ff. 94r –95v )
Fabula de formica
Incipit: FAbulose dicitur quod formica hyeme frumentum ex cauerna trahens siccabat
Explicit: Ieronimus Qui non humiliatur non saluatur natura enim diuine bonitatis est benefacere humilibus
89
(ff. 95v –96v )
De tribulacionis utilitate
Rubric: De vtilitate tribulacionum
Incipit: QVidam sanctus doctor ait Numquam tribulacio autem aduersitas
Explicit: ueluti leuissimam atque breuissimam redempcionem suppliciorum purgatorii seu inferni
90
(f. 97Ar )
De dissolucione aliquorum fratrum qualiter displicet deo et beate marie
Incipit: MAter dei ad sanctam brigidam in visione celesti dicebat
Explicit: Magis proficiunt qui habent dulcedinem lingue quam qui habent sapienciam in corde
91
(ff. 97Ar –97r )
De felicitate sanctorum in vita presenti per penuriam machteldis
Incipit: LEgitur in reuelacionibus beate virginis mechtildis quod quadam uice in uisione celesti dixerunt ad eam sancti qui in celis sunt Eya
Explicit: Nota quod peccata cauere est incipiencium odire proficiencium abhominari perfectorum
92
(ff. 97r –99r )
Questio utrum malus senex possit in articulo mortis utiliter penitere
Incipit: QVeritur vtrum malus senex possit in articulo mortis vtiliter et salubriter penitere
Explicit: Qui tempus congruum penitencie perdit frustra ante dei ianuam cum peccatoribus uenit
93
(ff. 99r –100v )
De etate senectutis
Incipit: ETate tua vergente ad finem queris quid tibi faciendum sit
Explicit: dic denique cum beato augustino vna spes vna fiducia vna certa saluatio et promissio misericordia tua domine
94
(ff. 100v –103v )
Rethe dyaboli ad desperacionem et presumpcionem
Incipit: REthe dyaboli quo multi capiuntur et ad infernum pertrahuntur est quod dat homini cogitari sic
Explicit: Qui creauit te sine te et cetera
95
(ff. 103v –104r )
De abdicacione diuitiarum seu rerum temporalium
Rubric:
\Augustinus/
Incipit: CVm se homo inanem inuenerit meliorum bonorum scilicet uirtutum ut quid auidius est exteriorum bonorum
Explicit: Bonam vitam ego puto et mala pati et bona facere et sic perseuerare usque ad finem
96
(f. 104r )
Ad virum uirtuosum tria requiruntur
Rubric: Philosophus in libro ethicorum
Incipit: AD virum virtuosum tria requiruntur
Explicit: Vt scriptura sonat finis non pugna coronat
Note: Excerpt from
Aristotle , Nicomachean Ethics.
97
(ff. 104v –105r )
Gloriandum non est nisi in cruce
Incipit: MIchi absit gloriari nisi in cruce domini mei ihesu christi (Gal. 6:14) In cruce ihesu gloriacio
Explicit: Omnia machinamenta temptacionum sancto viro vertuntur in augmenta uirtutum
98
(ff. 105r –105v )
De bene uiuere
Rubric: Seneca
Incipit: NOn est res magna vivere sed bene vivere
Explicit: Vnde ipse admonet dicens
99
(ff. 105v –106r )
De dicacione caelestium bonorum
Rubric: Lucas 19
Incipit: Negociamini dum uenio (Luke 19:13) In quibus uerbis hortatur omnes ut ditescere studeant celestibus bonis ac fructibus sanctarum uirtutum
Explicit: sed nec ullus dolor quoniam priora transierunt
100
(ff. 106r –111v )
(Short excerpts)
Incipit: Noli dicere omnia quae scis
Explicit: adhuc amplioribus dignos nos ipsos reputare
Note: Short excerpts from a number of the previously referenced authors.
Colophon: f. 111v Orate pro scriptore propter deum
